Korisničko ime      Lozinka

Nemaš nalog? Registruj se

Profil

Opšte informacije

Ime i prezime

Dušica Stefanović

Godina rođenja

1969.

Fakultet

Filozofski fakultet - Istorija umetnosti

Diplomirala na Filozofskom fakultetu na Odelenju za istoriju umetnosti sa temom iz oblasti moderne umetnosti između dva svetska rata "Tri modela povratka redu u srpskom slikarstvu: klasičan, magičan i tradicionalan"sa ocenom 10. Prosečna ocena tokom studija je 9.0.

Trenutno radi u prodajnoj galeriji umetničkih slika.

Izložba "Plovidba kroz istoriju" - autor kataloga i tekstova o pojedinačnim modelima brodova

Muzej u Smederevu, autor  Zlatko Pajić, septembar 2013.

Čoveka je od davnina privlačila nedokučivost morskog horizonta. Radoznali, istraživački duh vodio ga je da pronađe način da spozna tajanstvenost granica horizonta. Često je potreba bila i praktične prirode – kako skratiti put koji je kopnom bio mnogo duži ili nemoguć. Od imaginacije o savladivosti neistraženih daljina do ostvarenja bilo mu je potrebno sredstvo, koje izranja iz čovekove mašte sa svim odlikama svog vremena – od tehnike kojom nastaje, istorijskih obeležja koje nosi, ekonomskih i socijalnih pokazatelja do umetničke vrednosti. Plovilo narasta od izdubljenog debla, jednostavnog splava, čamca, male barke do broda. I danas, sredstvo kojim savremeni čovek želi da dokuči daljine, ovaj put izvan zemaljkih okvira u pravcu spoznaje nedokučivosti svemira, simbolično naziva – brod.

Brod je vremenom postajao rezultat ukupnih veština i saznanja svog vremena. On je odraz tehničkog dostignuća čoveka određenog vremena i prostora sa kog potiče. Na njemu se ogleda ekonomska moć, ratna moć, istorija. Uzdignuta zastava na brodu je označavala prestiž na nekoj teritoriji, suverenitet. Istovremeno, brod je u svojoj pojavi i detaljima nosio i umetnički nivo društva i vremena. Od skromno opremljenih brodova, sa suptilno svedenim umetničkim oblicima do bogato ukrašenih skulpturom, rezbarijama, čak i zlatom optočenim, izraz su ne samo ekonomskog prestiža već i  umetničkog i zanatskog umeća. U celosti, brod se može posmatrati i kao jedinstveno umetničko delo. Kao što se u skulpturi ispoljava princip ravnoteže, usklađivanje masa u harmoničnu celinu, ali i princip kontrasta koji doprinosi bogatstvu jedne forme, tako se i model broda može posmatrati kao trodimenzionalna forma kroz odnose linija, površina, masa koje daju jedinstven oblik izveden od drveta, materijala koji stvara toplu i intimnu atmosferu. Otuda modeli brodova imaju i svoju umetničku i upotrebnu vrednost, kao ukras prostora unoseći toplinu, ali i privid dinamike svojim oblikom i nabreklim jedrima. Izložba „Plovidba kroz istoriju” predstavlja  istorijske modele brodova ručne izrade po originalnim projektima kao i onih koji su izraz same umetnikove mašte te predstavljaju jedinstvene autorske radove. Poseban osvrt je poklonjen  modelu brodu „Srbija”, prvom morskom jedrenjaku koji je napravljen u brodogradilištu Dubravica kod Smedereva po narudžbi kneza Miloša. Jedrenjak je zaplovio Dunavom 30. aprila 1833.(pre 180 godina) pod zastavom obnovljene države i predstavlja jedan od reprezenata grada Smedereva.

Dušica Stefanović, istoričarka umetnosti


Galerija Singidunum - Crteži na pergamentu - Fruškogorski manastiri , autor kaligraf i slikar Svetozar Pajić, mart 2013.

Pred nama se nalazi 18 crteza na pergamentu iz ciklusa Fruskogorskih manastira, rad kaligrafa i slikara Svetozara Pajica. Celokupan rad ovog vrsnog umetnika zavredjuje posebnu pažnju, jer i svojim stilom života pokušava da dokuči korene, tradiciju i umetnost prošlosti i da ih pretoči u budućnost. Da bi izučavao istorijsko umetničku gradju, Svetozar Pajić provodi određene periode u godini u manastirima širom Srbije, gde je po svedočenju monaha Galaktiona iz manastira Kovilja „na bogosluženje dolazio  pre zore kada i monasi, a na počinak išao kada se pogase sva manstirska svetla”. Vreme je provodio radeći na ponovnom rukopisanju srednjovekovnih književno-umetničkih dela u maniru starih skriptora – guščijim perom na pergamentu. Tako su nastali neki od najznačajnijih prepisa srpske srednjovekovne baštine -  Dušanov zakonik i to Prizrenski prepis na staroslovenskom jeziku i drugi prepis istog u transkripciji na savremeni srpski jezik, a kao kruna njegovog stvaralaštva  i prepis najstarijeg srpskog iluminiranog rukopisa pisanog ćirilicom - Miroslavljevog jevanđelja na kome je radio punih 7 godina.  

Inspirisan manstirskim životom, u kome vidi i utočište tradicije, stvara ciklus Fruškogorskih manastira. Na prostoru Fruške gore od XV do XVIII veka podignuto je 35 manastira, ali su mnogi više puta rušeni i napuštani. Danas je na Fruškoj gori aktivno 16 srpskih pravoslavnih manastira koji čine kulturno istorijsku celinu proglašenu za kulturno dobro od izuzetnog značaja.  Svetozar Pajić na listovima pergamenta radi vedute sa nekadašnjim izgledom Fruškogorskih manastira i Patrijaršijski dvor u Sremskim Karlovcima,  ovaj put u stilu srpske grafike XVII i XVIII veka. Koristeći kao alatke guščija i druga pera, precizno iscrtava tušem arhitekturu manastira – zidine, crkve, konake i druge prateće gradjevine, kao i bližu i dalju okolinu manastira. Preciznost, tananost izvučenih linija na pergamentu daju rezultat crteža kao grafičkog otiska koji svojom prefinjenošću, upotrebom starinskog materijala i stilom prikaza, evocira vreme starih srpskih grafičara XVIII veka Hristifora Žefarovića i Zaharija Orfelina.

 

Galerija ULUPUDS-a - Prepis Miroslavljevog jevanđelja, autor kaligraf i slikar Svetozar Pajić, maj 2012.

 

 

Rad slikara Svetozara Pajica može se pratiti kroz nekoliko ciklusa. Početkom 90-tih godina posvećuje se umetničkom stvaralaštvu, najpre se iskazujući kroz prikaze ambijentalnih motiva Novog Sada, a potom i drugih vojvodjanskih gradova. Kroz prikaze stilske arhitekture i karakterističnih detalja, gotovo amblematski ostavlja vizuelnu informaciju o današnjem izgledu urbanih prostora sa sačuvanom arhitekturom prethodnih vekova. Kao priznanje umetnikovom radu na promovisanju ambijentalne kulture svoga grada, nastaje u saradnji sa Skupštinom grada Novog Sada, Umetnička mapa sa 22 autorska motiva.

Iako karakteristična vojvodjanska arhitektura nije autentična srpska, već u detaljima ili celini preuzeta, prilagodjena, a opet na svoj način posebna, jer srpski narod je, izabravši  da živi na prostoru večno izmedju istoka i zapada, znao vešto da kombinuje i njihove uticaje, prilagodjavajući ih sebi i unoseći nov život. Svetozara Pajica tako interesovanje za autentično, za poreklo, vodi u obilazak manastira iz čega kao rezultat  nastaje ciklus srpskih manastira, oslikanih na pergamentu. Tu počinje i njegovo istraživanje istorijsko-umetničke gradje srpskog naroda. Zadivljen lepotom starih srpskih rukopisa  radja se njegova ideja o prepisu pojedinih dela srpske pismenosti i umetnosti. Svetozar Pajic svoju ideju počinje da pretače u stvaralački rad ponovnim rukopisanjem srednjovekovnih književno-umetničkih dela u maniru starih skriptora – guščijim perom na pergamentu, kaligrafski prenosi zapise i oslikava. Tako nastaju prepisi, prvo  Dušanovog zakonika, potom bogato ukrašenih  stranica Četvorojevandjelja, a kao kruna njegovog stvaralaštva nastaje prepis najstarijeg srpskog iluminiranog rukopisa pisanog ćirilicom - Miroslavljevog jevandjelja. 

Sa kakvom pažnjom, predanošću i upornošću, upotrebivši sve  svoje potencijale –slikarsko i kaligrafsko umeće, knjigovezačko majstorstvo, kao i oštro oko i sigurnu ruku, jer stari su majstori nekada u želji da poprave ili pojačaju slova umeli i da pogreše, svedoči i njegovo često povlačenje u manastire gde je u tišini i miru radio na ovom prepisu punih 7 godina.

U srednjem veku književnost i umetnost su blisko povezane, porastom književne delatnosti rasla je i umetnost minijature.  Iz pisarskih radionica širila se uz pisanu reč i umetnost. Tako iz knjiga, minijatura postaje posrednik izmedju raznih tehnika likovne umetnosti. Ornamentalni motivi se tako pretaču iz arhitektonske plastike u minijaturu iz minijature u duborez, zlatarstvo, arhitektonsku plastiku. Ornamentalni motivi sa studeničkih mermernih portala pojavljuje se u Miroslavljevom jevanđelju. Ono sadrzi 296 minijatura crtanih perom, a zatim bojenih četkicom i ukrašenih zlatom. Ukrasni inicijali  zauzimaju 8-12 redova teksta, čija struktura od geometrijskih prepleta, razlistalih grana, životinjskih i ljudskih figura čini fantastične likovne celine.  Inicijali i minijature većinom imaju dekorativnu funkciju dok na pojedinim mestima predstavljaju i ilustracije dogadjaja ili ličnosti o kojima se govori u tekstu.

Srednjovekovni Srbi, na granici prelamanja vizantijskih i romanskih kulturni uticaja, uneli su nov duh  nadograđujući arhaične elemente novim romanskim i orjentalnim. Miroslavljevo jevandjelje je reprezent romanskog uticaja. Minijature iz XII veka pokazuju i kako su izgledali počeci slikarstva kod Srba. U prikazima se ne javlja plastičnost oblika, prostorna dubina, svetlost i senka.  Prvi naslikani jevandjelisti u srpskom minijaturnom slikarstvu se nalaze upravo u Miroslavljenom jevandjelju, a prikazani su u zastavici na početku knjige. Inicijali ovog rukopisa postali su prototip za ceo jedan tok minijaturnog slikarstva u Srbiji i Bosni od XIII-XV veka.

Značajno je spomenuti da ovo delo pokazuje da je srpska recenzija staroslovenskog jezika morala biti izvršena davno pre kraja XII veka, jer ovaj spomenik govori o postojanju bogate prethodne književne trdicije, koja je morala nastati prepisivanjem i prenošenjem značajnih vizantijskih književnih dela od  IX veka, poduhvatom koji su započeli Ćirilo i Metodije.

Upustiti se u poduhvat ponovnog prepisa jedne ovakve knjige, uz svu svest o njenom značaju za kulturu jednog naroda, uz sav trud da se ona prenese savremenom čoveku u svoj svojoj raskoši i sprovesti to delo do kraja, govori i o izuzetnoj umetničkoj i ličnoj hrabrosti autora, našeg večerašnjeg domaćina, gospodina Svetozara Pajića.

 

 

064-24-804-27

ducahatshepsuta@yahoo.com